NGAAWTO-ƊEE >> ..::|||| FIREFOX ||||::..

Yiylo.....Recherche

.::|| PODCASTS ||::..

Kassataya.com - Haala Yontii

.:|JAKKAA FULƁE|:. Inscription Jakkaa


JAKKAA FULƁE

* Ena waɗɗii








...:::|||SEŊORDE|||:::... Connexion


Huutoro innde maa walla waccoore maa ngam seŋaade e lowre ndee. So a alaa konte, aɗa waawi winnditaade.


Hay gooto seŋaaki

2048 winnditiiɓe
0 Hannde
0 Ndee yontere
96 Nduu lewru
Cakkitiiɗo: elhadj

Widewooji maantaaɗi..


djeli sayon
Moyenne:
Clics:1564
mariama - fac alliance
Moyenne:
Clics:1320
Ɓernde an ndee waalike
Moyenne:
Clics:1011

Lowe Fulɓe e geese

Onon dariiɓe dadiiɓe ngam tabitinde pulaar e geese, oɗon njettaa njettoor mo alaa ɗo haaɗi! Ɓeydee darnde, yo Alla hokku-on nguurndam haa kaaɓon!


NGENNDIYAŊKAAGAL: Pulaar ena siftora gooto e ɓiɓɓe mum tedduɓe, SIH Umar Donnaay 1952-1989 Convertir en PDF Version imprimable Suggérer par mail
Dernière mise à jour : ( 29-07-2012 )
 

Ecrit par Amadu Tijjaani SILLA, le 29-07-2012 20:10

Pages vues : 6358    

Publié dans : Les News, Renndo


Image
Umar SIH jibinaa ko e hitaande 1952 e wuro ina wiyee Njawaara kono o jeyaa ko Donnaay, ko ɗoon o jaŋngi Alquraana e Ceerno Alhajji Moodi SIH. Ko o ɓiyi Bookaar Maalik Yuunuus Ɗeyyibu Buubu Maalik  e Faatmata Saada Aminata Ibrahiima Saada Mustafaa walla Bana Rey Mammadu Ibrahiima Sammba CEELO to Njawaara. Ko ɗuum nii addannoo mba wi’ide Donnaay e Njawaara ko gure ɗiɗi puneeje e makko. SIH Umar ko banndi mum Mayram, miñum Maalik, mawni mum Biraan e Bookara, kaaw mum Saydu Mayram. O resiino kono o dañaani ɓiɗɗo.
O jeyaa ko e yontannde arwiniinde e duɗal tuubaŋkoore Donnaay  e hitaande 1961. O jaŋngii e ngaal duɗal haa o dañi seedanfaagu makko gadano hono “CEPE”e hitaande 1967.
O dañaani jokkude jaŋde sabu makko ɓurtude duuɓi, kono ɗuum rokki-mbo ko semmbe ɓeydude jaŋde makko e teelal tawnoo ko o loowaaɗo: omo seeɓi, omo feɗɗitii e ganndal. O ɓulnoto, ko o joom miijooji mawɗi  ɓamtooji  pinal e renndo men. O finndintu, o jeertintu te kala ko naati e hakkille oo yaltataa. Ko ɗuum waɗi-mbo wittiyaŋke, winndiyaŋke e haaliyaŋke ŋanaa mbo hono mum weeɓaani.
Umar SIH  ko gorko daro-daro naawo, o yiɗaa fenaande, omo añi kiiɓal, o yiɗaa nuskeende. Jikkuuji makko ina ɓura feeñde e binndi makko ko wayi no: WAAJU FULƁE, GIƊLE, CUDDI, DUGAA, AFRIK, FULFULDE ekn.

Umar SIH ɗannorinooma Dakaar e hitaande 1971, o jaŋngii toon meccal ñootol haa hitaande 1973. Caggal ɗuum o arti Donnaay hawritde e cosgol fedde Maaw e hitaande 1974. Maaw ko fedde pinal e coftal ɓalli nde  sukaaɓe donnaaynaaɓe cosnoo ngam tiɗtin’de jokkere enɗam e wuro mum en.
SIH Umar woniino jaalal e nder ndeen fedde. Kono tan kadi fedde Maaw ndee ɓeydanii-mbo humpito e heblo, sabu o hippiima e suudu defte (bibliotheque) ndeen fedde  ko ina wona hitaande, omo jaŋnga.
E nder hitaande 1977 o ruttii Dakaar. Ko ndeen o hirjini jeewte    Pulaar  to rajo Senegaal hono O.R.T.S (Office de Radiodiffusion Télévision du Sénégal) e wondude e Muttaar Malal ÑAŊ: o waɗii toon jeewte paayodinɗe, o ɓuuɓnii heen ɓerɓe banndiraabe makko fof e fulɓe kala.
Haa hitaande 1978, o ɗannii feewde  Nuwaasoot wuro laamorgo leydi Muritani. Omo ɗaɓɓa golle, omo hirjina ɓiyɓe fulɓe e ngenndiyaŋkaagal. Ko ndeen darnde nawimo rajo Muritani haa o heɓii yuɓɓinde toon jeewte keewɗe.
E hittande 1979 o naati  golle to SINIM galle keeroriiɗo aaftaade  jamɗe iriiɗe. Nde o gasni heblo o fayi Suweyraat wuro nokku makko gollirɗo. Ko toon o teeŋtini ngenndiyaaŋkaagal makko Pulaar.
Ñalnde 18 lewru Mee hitaande 1989 e nder wolde hakkunde safalɓe Muritani e ɓaleeɓe Senegaal SIH Umar yalti aduna tawa ko safalɓe mbari mbo e no ɓuri haantiriɗde.
Ko ñalnde heen o tuɗɗii leppi leydi to Suweyraat, aduno tuɗɗi mbo leppi teddungal. ko ñande heen pele ngasi, ñaamɗe kuuɓi.
Umar SIH heddii e ciimtol, duuɓi noogaas e go’o caggal ɗum, wa’itii kono ko hannde o saŋkii.



DONNAAY (jimol Umar Sih)

Keɓɓito-ɗen daari gila njoolaaki.
Iirten gonaangal ferɓe koɗi pelli njooɗaaki.
Ciftoren kedde jamɗe joom jalooɗe,
Jaambaaro luɓraaɗo baawal;
Hulaani kure, dogaani jaasi, ruuɗaaki gaawal.
Mayo ganndal, jiɗɗo yara jiɗɗo lootoo,
Jaajɗo lewre mbo lewnaani gooto,
Hamediin Defa, Hamediin Idriisa,Hammadi Nalla,
Gañɗo hodooɓe lulndiiɓe haala Alla.
Ina haani ciftoren haŋki Mbare, haa ngannden lutotonooɓe hare.
So hare ñaldaama waaldaama maayɓe ɓurtiima wuurɓe,
Kure ngoni keeri luurɓe.
Yoo kolli piye, taballeeji njaaynee, yahda e juŋjuŋaaji.
Jaytaree boobo joom jamaanu, jaaytorteeɗo e jamaaji.
Joom molu puuɗaangu mo hokkataa keeci,
Jaambaaro e Ibrahiima Kummba Geeci.
Ina haani ciftoren wolde saɗtunde.
Wolde Karraas Mayram ɗo wiyetee Sakkunde.
Nde Mbare wi’a yoo addu ballal,
Nde faarnorɓe Mbare njiyaa mbaɗii gollal.
Nde Jaala fiɗaa, Maamuudu jaaɓtini.
Waddu heen haa bonɓe paayi njantini.
Ciftoren takkusaan e doŋal Mbure ,
Woni gostondiral conndi e kure.

Ñalnde heen kure nguufaa ngukkaa,
Pucci ndarii, petelaaji tamaa,gallaaɗi mbakkaa.
Ina haani ciftoren Niimaa,
Haa ngannden golle Buuba Ibrahiima.
Ciftoren pelloowo ina yima konti,
Duubannooɗo worɓe nde barondiral yonti.
Biyannooɗo felluɓe laamii,
Woto njurmoɗee kalkee.
Lewɓe koɗi, coppee,calkee.
Taaree Seydu Aali Jalaake,
Baɗɗo golle ɗee njejjittaake.
Ciftoren ganndo mayo, ganndo mbirniindi maayo,
Welee fiɗa welee haayoo.
Joom gabi nehaaɗi e noodi deftiiɗi,
Purateeɗi ndaroo, nelee mbaɗa ko tiiɗi.
Puriiɗo piyoori pinnunoondi yantini ko neeɓaani.
Eskey Jaaltaaɓe Juulde dañɗo ko weeɓaani!
Nguurndam finna haɗa na’i jolde.
Cuusɗo maayde mbo dogataa wolde.
Hulataa, wiyataa suusaa,
Ganndo ndaddoori e jaaltaabe Muusaa.
Jalo gumɗo anndaa huɗo anndaa gawri,
Jaggal e nder jagge mbo ɓerɗe kawri.
Nano fooli ñaamo.
Mbakkaaba fooli nduhaaba.
Dawoowo ɓura ko duppi e conndi.
Duppoowo geɗal mum naamnoo ngonndi.

Heewi ladde heewaani suudu,
SAL Sammba Aminata Maamuudu.
Juuwa jooɗoo, semmboo waɗɗoo.
Fella fiɗa, fellee fiɗɗoo.
Wara wastoo wi’a ko kañum teyi.
Hulaani fiyannde e Farba Sammba Kummba GEYI.
Ciftoren baɗɗo ñaamgolleeji ɗii sahraŋkooɓe ceedii.
Felli haa fiɗaa fayaani.
Sahraŋkooɓe portii tawi ina darii daayaani.
Taaree Mikaa’iil SAL!

Salii nayi fan’dana honooɓe.
Yeeyi fittaandu mum ɗi ngartani ronooɓe.
Ciftoren jaŋnguɗo e cukaagu,
Tarbinaa e mawngu,
Noottanteeɗo e duɗe njaŋngu.
Ganndo newiiɗo juulɗuɗo,
Mbo anduɓe fof kawri ko nuunɗuɗo.
Ñaawoowo goonga, mbo fenaande jillaa.
Jaŋngi huuri anndi e Buuba SILLAA.

Mbo kuɗol dahaa waɗnoo jalummbe cammalle.
Howi, hullii pooɗe e balle.
Eskey Elimaan Buuba GOLLOK !

Donnaay, ciftoren wolde nde gayi Goondi ndarii ngoondi.
Mbi’i hannde teheende suma haa hammee wonta ndoondi.
Ceerno Buuba Maamuudu waynii sikkitaaki.
Ceerno Njaay Maamudu waynii yeccitaaki.
Ɓe ceeki ladde ɓe naati e boowe,
Ɓe mbari safalɓe haa waɗi joowe.
Donnaay keɓɓito-ɗen daari gila njoolaaki.
Iirten gonaangal ferɓe koɗi pelli njooɗaaki.

Oumar SY, 1952-1989



Hollir e Facebook


HELLO AMEN E FACEBOOK - Yantu e yiɗɓe Pulaagu.com to Facebook!

Niiwto ngol-ɗoo dokkol QR ngam yahde to hello Pulaagu e FACEOOK!
Scannez le code QR ci-dessous pour aller sur notre page FACEBOOK!

.::| GIƊO PULAAR - WALLU PULAAGU/ DONATE TO PULAAGU / AIDEZ NOUS! ||::..

Aidez-nous à mieux défendre le Pulaar en faisant un don...Mballee-min e koppore ngam ƴellitde Pulaar...






ON NJAARAAMA FULƁE...

JAKKAA FULƁE

* Ena waɗɗii










* * * * *Reentino e tummbitagol binndanɗe jaltooje e lowre Pulaagu.com * * * * *

no_copying_sm.jpgJeyi ndee windande ko Pulaagu.com. Nokkude nde walla eggin'de nde e lowre wonnde caggal yamiroore winndaande Pulaagu.com ena haɗaa. Kala cokluɗo ɓamtude binndanɗe amen e jaaynde, lowre walla rajo ena foti jokkondirde e Pulaagu.com ɗaɓɓude yamiroore. Kala ɗo winndannde Pulaagu.com ɓamtaa, ena waɗɗii joom mum siifde innde e ñiiɓirde lowre ndee kañum e innde binnduɗo oo. Waasde ɗooftaade ɗee-ɗoo kuule ko tooñaŋngee e waasde teddinde gollantooɓe pulaar. Oɗon toraa faamamuuya.




 


   
Citer cet article sur votre site
Favoris
Imprimer
Envoyer à un ami
Articles similaires
Enregistrer sur del.icio.us

Tags : oumar sy, donaye, ndiawara, pulaar, association donaye, pulaagu


Commentaires utilisateurs  Fil RSS des commentaires
 

Evaluation utilisateurs

   (0 vote)

 


Ajouter votre commentaire
Nom
E-mail
Titre  
 
Commentaire
 
Caractres restant: 2000
   m'avertir par mail si ce commentaire est suivi
  Veuillez rpondre la question:
YGJ         FOW      
G A    U      T   LUA
S3A   MQK     L      
C H    Y      U   HK7
U4R           6      
   
   

Aucun commentaire post



mXcomment 1.0.7 © 2007-2014 - visualclinic.fr
License Creative Commons - Some rights reserved
< Précédent   Suivant >

FACEBOOKNAAƁE ♥ ♥ ♥ YIƊƁE ♥ ♥ ♥ ♥PULAAGU.COM♥