SENEGAAL: Binnditagol Jahjahɓe e Tallanaaɓe?
Dernière mise à jour : ( 17-11-2013 )
 

Ecrit par MUHAMMADU HABIIBU AÑ, le 17-11-2013 18:56

Pages vues : 17183    

Publié dans : Les News, Renndo


Image
N
gool limtagol ɓeysngu (RECENSMENT) ene himmi no feewi sabu omo soomi ɓure e faayidaaji keewɗi. So en ƴeewtindiima ngal gollal e yooɗde  e himmude e jogaade ngartam en tawat mo woni kala e men waɗɗii e dow mum tan ko tiiɗnaade e etaade waɗde ko foti waɗde koo, e oon sahaa so joomum naamndiima fotde mum maa totte tawa aldaa e caɗeele. Ndeke kala ɓi leydi ene haani ruttude njettoor feewde e ɓeen imminɓe ngaal gollal, ɗuum woni ɗiin miijooji moƴƴi, so  ruttaade e ɓesngu mum ƴeewa ɗo ɓe koɗi e no ɗe koɗiri. Haa annda hol ko woni caɗeele maɓɓe e oon sahaa ɓe cafra ɗum .ɗum ɗoo alaa ko ɓuri ɗum waɗde faayiida!
Ko ɗuum woni: binnditagol ɗemɗe ngenndiije, Ko ngam jarlibaade haa anndee hol ngal ɗemngal ɓuri jogaade doole; maa walla mbiyen heewde, ɗoo e leydi men Senegaal.
Ndeke ne himmi anndude ɗuum e waɗirde ɗum no foti waɗireede nii, nde tawnoo ko fotde fawiinde e dow keeceeje ɓiɓɓe leydi ndii fof. Ɗuum noon woto njaɓen heedde heen caggal.
Ko sabu ngool kimmugol saabii haa enen ne miiji-ɗen waɗde heen binndanngel  mogo no foti fof mbele so banndiraaɓe ɓee keɓii ɗum ene naftoroo ; nafta heen  jeɗaaɗo kala.
                                                                     
NAATIRDE E GOLLE MOGO
Ngool binnditagol meeɗii wiyeede ene waɗee ɗoo e leydi ndii, ndeen ɗuum jaaynaama e rajooji, teleeji haa e enternetuuji, woni  to njahru-ɗaa kala nanaa eɗum haalee. E oon sahaa kadi hawrunoo ko e jaɓɓagol hajjiyankooɓe,ɓtawi kadi kuulal kesal  na siinaa e leydi hee wonde  kala dognoowo moto ene foti ɓoornaade kaski e dow hoore mum, so joomum yiyaama ne dogna ɓoornaaki kaski ko ko fawetee kuugal  mbiyen  amande.
Ndeen Jahjahɓe ɓee e Tallanaaɓe ɓee nanii ɗum ɓe mbii : golle ngarii hakkee e maɓɓe hulde deedi e hiisaade kaalis, ɓe coodoyi  kaskiiji  ɓe pawi e dow koye maɓɓe ndaa ɓe ngalaano hay welooji saka noon motooji ;ndaw ko ɗooftii kuulal  en !
Ñande wootere Ilo Soh ne dawa fotti  e Yero Juum ene arta gese , moni kala e maɓɓe dartii ɓe calmotiri haa saɗi joofi. Yero heɓɓitii wi’i :  e giƴam hol to ngummi-ɗaa jooni subaka ?
Ilo wi’i mo : giƴam  ɗee balɗe fof ko mi daakiiɗo, addi mi tan ko salminde hajjiyankooɓe ɓee e heblanaade binnditagol  kaaleteengol ɗee balɗe fof ngol . Yero Juum wi’i : a waɗii ko moƴƴi  so arde salminde  hajjiyankooɓe heɓa baraaji keɓeteeɗi heen ɗii ! kono noon so tawii ko binnditagol ngol hay so a tampinaani heen hoore maa, sabu eɓe ngaratnoo ɗoo winnditaade, ɓe naamnoo haa ɓe naamnoo so joomum ne foofa, kono haa hannde en njiyaani nafoore mum. Image

Ilo wi’i mo : wanaa ngool binnditagol ngol cikkataa ngol, ngol ɗoo binnditagol koko faati e ɗemɗe ngenndiije Senegaal fof, sabu ko heen ɓe tuugnotoo haa ɓe ngannda  hol ɗemngal ɓuri heewde doole ɗoo e leydi ndii . Ko ɗuum waɗi ene himmi winnditaade no haaniri nih, feere nde mbaɗataa fof ; woto waas waɗde ɗuum !

Ilo Soh jaabii  wi’i : eh giƴam mi nanii haala maa kono mi wi’ataama mi jaɓii haa ndeen yonta, jooni kam en njowat ɗoo tan haa laawol goɗngol, sabu aɗa tampi seeɗa minenne min njawta gila ñallaani. Eɓe kaala ɓe ngaynaani  tan Sammba Talla e Abda Jah njottii, moni kala e maɓɓe ne fii kaski e dow hoore mum ,  eɓe mbaɗɗii e dow bamɗi ; Ilo e Yero njoori  jaleeɗe ! Hol ko nawi jom en  bamɗi e ɓoornaade kaskiiji? wanaa  onon mbiyaa ko jom motooji en ɓee kaaldatee. Woni Yero Juum kam seertii e aande kaski sabu ko gooto e maɓɓe jari luɓde mo kaski, o heɓɓitii  kaski gooto e maɓɓe o yottoroyii wuro.

Janngo e mum tan winndittooɓe ɓee njottii e wuro hee ɓe payi galle Jaarga jom wuro oo, hono Hammadi Talla baaba mum Sammba Talla. Ɓe njaɓɓaa ɓe mbis maa ɓe njaŋtii hol ko woni muujibu garaangal maɓɓe. Jaarga itti yimɓe jannguɓe e sukaaɓe wuro ngoo o waddi ɓej mbele ɓe kebla ɓeen egolle ɗee, haaɗuum ɓeydoo newaade. Ndeen ɓe keblaama haa ɓe paamii no yaarata, weeti ɓe ndawri winnditagol .

Ndeen ɓe mbinndii galle jaarganaaɓe, ɓe mbinndi yoga e galleeji wuro ngoo, haa ɓe ngari e galle Ceerno Alfaa Jah. Ɓe tawi ɓeen ne kurlii lahal ñebbe ne kacitoo, ɗoon tan Sammba Talla wi’i : Ceerno miin dee baaba am ne nelnoo kam e maa gila hanki, wonde winndittooɓe ɓee  ne ndawra winnditagol hannde,  tan sanɗaaji ɗii njoori jaleeɗe ; wooroo seydi Talla ko ɗee ñebbe mbeli !

Caggal ndeen ɓe ngaynii jalde fonngere maɓɓe, winnditooɓe ɓee calmini calmitaa ɓe kabri Ceerno Alfaa ko addi ɓe. Ceerno bismii ɓe, noddi almuɓɓe mum yoo ngar so ene mbinnditoo ; ɓeen ngari golle puɗɗaa.      

Dooro Soh nana naamnoo na winnda no jaaboraa nih, Galas luum nana naamnoo na winnda no jaaboraa nih , Saañaa koli e Jaagili Tunkara Ko hono noon . Haa gooto kala e maɓɓe fuɗɗii winndude ko ene tolnoo  e 2 haa 3 tan golle ɗee njiiɓorii ɓe, sabu naamndaaɗo fof jaabotoo ko’e ɗemngal  pulaar  kono inɗe ɗe ɓe ndokkata ɗee ne ceerti.
Ɓee gaa  mbi’a : ko lawɓe, ɓeeɗoo  mbi’a ko tooroɓɓe, ɓeetoo  mbi’a : ko fulɓe, woɗɓe ɓee mbi’a : ko haal pulaar en. Hankadi ɓe natti faamde ɗuum ɓe ndartini golle ɗee. Ɓe payi e Ceerno Alfaa ɓe kabri mo ko jiiɓorii ɓe koo, haalooɓe ɗemngal  gootal kono njiidaa inɗe no mbiyetee .
Ceerno Alfaa wi’i ɓe : njooɗto-ɗee  mi faamna on. O noddi sanɗaaji makko ɗii ɗi ɓallii , o wi’iɓe keɗto-ɗee mi faamna on kala ko’on paamaano ; e nder leñol ngol. Leñol fulɓe haal pulaar en ene yaaji ene heewi ngaddinaaji no haalirtee. Pulaar ko  ɗemngal galɗungal, annduɓe heewɓe ne ngoonɗini pulaar ko ɗemngal ɓamtaare, hay Seengoor laaminooɗo leydi men Senegaal meeɗii seedtaade galɗugol maggal. Kadi engal tawee e jookli winndere ndee fofof, kala to njahru-ɗaa so’a haalii pulaar a jaabete.
Wa ammaa so tawii ko inɗe inɗe ɗe mbiyoton eɗe ɗuum wiyetee ko kinɗe, pulaar ne jogii 12 hinnde. Heen hinnde kala won ko halfinaa e nder leñol fulɓe, ko ngandu-ɗaa  ko kañum tan heerorii mawɓe men mbaɗirnoo ɗuum ko mbele renndo men ina yuɓɓa ; haa gooto kala e men waawa hatojinde e goɗɗo oon . Ɗum fof ko mbele fulɓe ina nguura e beldigal, moƴƴondiral e teddondiral . So tawii en ƴeewtindiima ne kay, ɗuum jibinii nafoore mawnde no feewi e nder leñol ngol . Wa ammaa so tawii kadi ko leñol ngol e hoore mum, mbiyen enen fof ko en fulɓe ! Ngannden ko fulɓe e lawɓe ngoni haal pulaar ! Eden kaani salaade wiyeede tukuloor en, sabu enen fof ko’en gootum ! Calo-ɗen seerndeede ,ngeto-ɗen renndeede; ɗemngal men ko pulaar! On njaaraama                                                                                                                                   
NGARTAM YEEWTERE CEERNO ALFAA
Ndeen Ceerno Alfaa haalnii ɓe haa ɓe paamirii hono ndahnii, wonti kala e maɓɓe naamnaaɗo hol ko ngon-ɗaa walla hol ɗemngal maa joomum wiyata komi pullo  ɗemngal am ko pulaar ! winndooɓe ɓee ne nganndirii hono ndaa ni natti seerndude, wonti e nder kinɗe 12 ɗee kala heen nde ɓe mbiyaa ɓe mbinndata ɗuum ko’e ɗerewol ɗemngal pulaar , yoo wuur pulaar.
 
Kudol  Muhammadu Habiibu Aañ Poolel pulaagu e ballal Ibnu Umar Soh
On njaaraama


   
Citer cet article sur votre site
Favoris
Imprimer
Envoyer à un ami
Articles similaires
Enregistrer sur del.icio.us

Tags : recensement, sénégal, peul, fulɓe, humour, théatre


Commentaires utilisateurs  Fil RSS des commentaires
 

Evaluation utilisateurs

   (0 vote)

 


Ajouter votre commentaire
Nom
E-mail
Titre  
 
Commentaire
 
Caractres restant: 2000
   m'avertir par mail si ce commentaire est suivi
  Veuillez rpondre la question:
KD6         LAP      
  O    I    T X   RO8
U2O   TKE   N5U      
  5    H    3 J   6EA
C4U         AOH      
   
   

Aucun commentaire post



mXcomment 1.0.7 © 2007-2017 - visualclinic.fr
License Creative Commons - Some rights reserved