SENEGAAL: Hol peeje ƴettetee haa aynaaɓe Senegaal ceerta e cadeele ?
Dernière mise à jour : ( 14-11-2010 )
 

Ecrit par OUMAR BARKA BALL, le 13-11-2010 18:12

Pages vues : 10820    

Publié dans : Les News, Jeewtitte


Image
K
o ngal naamndal woni sabaabu pottital aynaaɓe senegal, haralleebe ngaynaaka, e safroobe rafiiji jawdi nalnde 15 e 16 lewru yarkomaa to wuro kees tawii teddiniraa diin naldi dii ko cudddiido mawdo leydi Senegaal hono Viviane Waad, ko e dow miijo kawtal fannuyankoobe safaara jawdi woni (ordre des medecins veterinaires du Senegal)e gardagol doktoor abou Mamadou Toure. E nder ɗum Pulaagu .com hebii jokkondirde e makko; o jaɓii jaabaade naamnde Pulaagu .com

PULAAGU.COM: Doktoor Abuu Tuure, caggal calminaali, pulaagu.com ina bismo maa e oo ɗoo nokku caaktirɗo kaburuuji e ɗemngal Pulaar. Ko ngoonga nih haalde hoore mum wonaa huunde weeɓnde kono e jubbande tan, holi gonɗo Doctoor Abuu Tuure?

DOCTOOR ABUU TUURE: Ko adii fof, mi salminii banndiraaɓe Fulɓe, wiyooɓe mbiimi e wiimi e wiimaami, mi salminii hatanteeɓe Pulaar e ngendiyankooɓe Pulaar, ardiiɓe ndee ɗoo jaaynirde woni pulaagu.com e darnde mawnde nde darani ɗon haa ndarnu ɗon ɗeed ɗoo golle, ko on fotɓe walleede no haanirta nih. So mi artii e naamnal maa, miin mbiyetee mi ko Abuu Mammadu Tuure; ko mi fuutanke jiɗɗo fuutankaagal, walla hih mi wiya ko mi Pullo sabu enen fof ko en Fulɓe, njeyaa mi ko Njum e nder falnde Podoor, diiwaan Ndar, ko mi Doktoor e fannu rafiiji jawdi (Docteur veterinaire), ɗuum ina jeyaa e ko janngu mi; mi meeɗiino ardaade gollorgal ngaynaaka leydi Senegal, mi meeɗiino wonde diisneteeɗo to galle laamorgo jaagorɗe leydi Senegal kala ko faati e ngaynaaka, awo e taariindi; e nder doŋre Afrik, mi meeɗiino wonde hooreejo goomu diiwaan to fedde tammbiinde cellal winndere woni OMS, mbiɗo dillatnoo kadi e pelle pine, mbiɗo anndi a waasataa nande fedde "Renovation Njum", ndeen fedde ko
miin ardinoo ɗum, ina hawrunoo e sahaaji, amen emin njubbintunoo ñalɗi pine Njum. Kadi ko mi cukko hooreejo gadano Fedde Tabital Pulaagu Senegaal, mbido dilla kadi e dawrugol ko ɗum tan woni jubbande seeɗa e golle am.

Image

PULAAGU.COM: Doctoor, ko ɓooyaani koo, on njuɓɓinii to Cees pottital mawngal, holi ko wonno sabaabu pottital ngal?

DOCTOOR ABUU MAMMADU TUURE: Wonnoo sabaabu ɗiin ñalawmaaji ko ñalwmaaji teddiniranooɗi ngaynaaka; hitaande kala emin keewi rentude, min mbayla yiilirde fedde amen (Ordre des medecins veterinaires du Senegal) tawa hay gooto jillataa e amen, hay gooto arataa heen, tawii batuuji amen fof ko ɗoo e Ndakaaru tan min njuɓɓinta ɗum. Caggal noon nde toɗɗaa mi, mbiimi yo min mbaylu sawru mbaggu, kadi mbiy mi: ɓayde ko e ngaynaaka min  ndillata, yo min njaltin golle amen, min tawoyaa aynaaɓe ɓee to ngoni too e nder Kooyaa oo, min mbiyi yo min puɗɗoro Cees e laawol amen gadanol, min mbaɗa ƴeewndo, so feewi kitaale garooje min eggina ɗum ɗoon, min ƴeewoya nokkuuji goɗɗi ɓurɗi ɓadtaaade aynaaɓe ɓee e joom jawdi en ɓee; kadi yo min ɓadto kadi ɓe aynaaɓe ɓee liggodtoo ɓee, sabu ɗum weterineer so naamndaama hol mo liggottoo, wiyata ko aynaaɓe, woɗɓe ɓe min njiɗnoo tawtooree njooɗnde ndee ko haralleeɓe jawdi en ɓee tawii ina mbaɗa heen golle paayodinɗe; min mbiyi
ɓee ɗo fof so tawtoraama gooto fof ma addu yiyannde mum e caɗeele ngaynaaka kaa, sabu eɓe njogii humpito mawngo e geɗe ɗee,ɓayde kamɓe fof ɓe ngalaa pelle no amen nih, ɓe liggotoo ko e ngaynaaka tawi min keewaano jooɗoɗaade, waɗde alaa e sago ɓe ngara, ɓe ngadda ballal maɓɓe e ngaynaaka kaa no haanirta nih, min takki jooɗnde ndee  mooɓondiral ngal, natti wonde tan toɓɓere wootere, min noddi heen kala mo nganndu ɗaa ngaynaakaa ko haaju mum. Kko ɗuum woni sabaabu ɗii ɗoo ñalawmaaji jubbinaadi to Cees.

PULAAGU.COM: Doctoor, eɗen teskii hannde ngaynaaka ina waɗi ngartam, kono ina heewi caɗeele, kadi pelle ɗee ina keewi, pinɗo fof waɗa fedde mum tawa faayndaaare ndee ko wootere, mate pelle ɗee fof ngarii tawtoreede ñalawmaaji ɗii?

DOCTOOR ABUU MAMMADU TUURE: Eey! Aɗa anndi minen min noddaani ardiiɓe ɓee, alaa min mbaylu noddaandu nduu, min noddi ko aynaaɓe ɓee e koye mum; minen min mbiyi ko yo min noddu aynaaɓe wonɓe e Kooyaa oo tawa ko ɓeen liggodtoo e yimɓe amen hoɗduɓe e maɓɓe sabu fedde ndee ina jogii teemedde tati tergal jeyaaɓe e fedde ndee wonɓe e nder leydi ndii kala eɓe carii e nder leydi Senegaal no diidori noo. Min mbiyi kamɓe wonɓe toon ɓee yo ɓe cuɓo aynaaɓe waawɓe tawtoreede ñalawmaaji ɗii tawii eɓe keɓtini ɗumen e ŋeesagol jawdi ndii, tawa eɓe keɗoo ko weterineeren kaalanta ɓe koo, ɓe njaɓa, ɓe ndewa, tawa kadi eɓe njiɗi nawrude ngaynaaaka kaa yeeso, tawa ko ɓeen ɓe ngardini e golle ɗee tawa wonaa ardiiɓe pelle ɗee; min paaynditii heen tan ko no ngaynaaka kaa yahrata jooni nih rewaani laawol, foti ko wayleede. Holi no waylortoo taw minen gollodtooɓe ɓee min njeewtidtaa, min kaaldataa, min ɓamdataa, sabu kala caɗeele aynaaɓe ɓee ndañi ina wayi no ko minen ndañi caɗeele. Mi rokka heen yeru: jooni aynaaɓe ɓee so njiɗii ŋeesde jawdi mumen,tawa ɓe ngoni ko e ladde e nder nokkuuji ɗi nganndu ɗaa hade maa yettaade ɗi tawa ko a weterineer gollantooɗo hoore mum (wono privé) walla gollantooɗo laamu,laa budda ndañaa ko nawat maa toon ko wayi no mobel walla moto, tawa ada foti nawde kuutorɗe potɗe ɓuuɓneede tawa ko e nder ladde tuula heela ɗo ndiyam alaa kalluuji moƴƴaani. Aɗa anndi ɗum ko cadeele. Woni sabaabu ɗeen caɗeele ko ngaynaaka jaggiraaka no foti nanngireede nih ɗoo e nderleydi Senegaal. safrata ɗum tan ko gure aynaaɓe ɓee mbaɗanee jeyngol (woni electricite) mbaɗta yeeynaade, kadi waɗee laabi (woni piste de production) haa aynaaɓe ɓee mbaawa waylude nguurndam mumen njahda e jamaanu.

So ɓe ndañii jeyngol, ɓe ndaña kuutorɗe e kaɓirɗe ɓuuɓnoojee, kuutorɗe baylooje kusam ɗam e tebbuuli ɗii, ngaynaka kaa darnanee gollorgal (woni haute autorite charge de l'elevage), tawa wonata golle mum ko ƴeewde no yimɓe ɓee nguuriri nguurdam moƴƴam, tawa ina waawi yahde to paaɓi kopporeeje ñamloo toon ngaluuji, feewna laabi haa peewa ko ƴeewde tawa ngal gollorgal wayata ko hono sodefitex, sodagri, walla no SAED nih tawa ngal gollorgal darnatee ko e saraaji aynaaɓe ɓee, daroo haa aynaaɓe ɓee ndaña ndiyam e ñaamndu ummotoondu e gese ɗee ko wayi no: gooƴi,laabi moƴƴi ndarnee haa mobelaaji mbaawa yettaade aynaaɓe ɓee ina ngadda ko jawdi ñaaamata e mbelaaji ɗii kadii ina nawa tebbuuli e jawdi tawa aynaaɓe ɓee lorlotaako, ngaynaaka kaa waɗa ngartam tawa wona yo a jogo nayi haa heewa tawaa a naftortaako so wonaa taaske. Ko wonaa ɗuum koo, gollorgal ngal maa darnu nokkuuji beeli paddirɗi ndiyam, walla foorasuuji (woni bassin de retention) ɗum fof min tonngii ɗum e deftere, so rewaama maa ngaynaaka kaa waɗ faayiida,leydi Senegaal heewa teewu, kosam, heewa nguura, sabu so ngaynaaka kaa yuɓɓi tan ko heddii koo yuɓat no haanirta nih.

Min mbiyi ko yoo gollorgal SAED jogo e nder mum toppittooɓe ko faayti e ngaynaaka, Ɗuum fof min ñaagiima ɗum laamu nguu nde darantoo ɗee ɗoo peeje, tawa yimɓe ina mbaɗta neh jawdi e gertooɗe, kadi e peeje baylugol kasam, ɗum ɗoo fof ko maa ngaynaaka kaa renndinee e ndema kaa e awo ngoo. Remde maaro tan ina moƴƴi sinno a rematno maaro mbaɗoraa heen makka, mbaɗdaa heen sewosewooji, aɗa jogii nay maa, aɗa ɓira ɗumen, tawa so taaske yontii aɗaa itta heen njeeya, so haaran arii ngittaa e gertooɗe maa njeeyaa, ko ndeen ko liggoto ɗaa ko ɓurata yuɓɓude. Ɗum fof so renndinaama ma gaynaako oo waaw nafde hoore mum e nafde Senegaal.

Image

Min mbiyii ardotooɓe ɗeen gollorɗe ko laa budda ko witerineer en wooda, ko ardinaa heen hay so tawii ko e goomu kisal (woni conseil d'administration) walla cukko gardiiɗo gollorgal, tato ardatooɓe ɓee yo weterineer yo wood ɗo ardinaa, tawa kañum yo ɓur toppitaade ko faati e ngaynaaka kaa, so waɗiraaka noon hay dara sellataa. Teewu njiɗɗen ngu ko ɓee ɗo tan mbaawi toppitaade ɗum, waasa tan sikkeede ko ndema kaa tan waawi jogaade yimɓe ɓee e addude dañal. Min njiɗi tan ko ngaynaaka kaa yo
rokke doole no moƴƴi, ko to kesam kesamaagu woni (woni modernisation de l'elevage), so yimɓe njiɗii waɗde hono no tuubakooɓe ko laa-budda kamɓe so a yiyii ɓe ɓamtiima e ngaynaaka e ndema kamɓe ɓe peewnu toon haa feewi; kala e maɓɓe gaynaako hoɗi ko e ngesa mum e sara jawdi mum (woni ferme agricole et elevage), eɓe ndema, eɓe ngayna, eɓe neha gertooɗe, enen neɗɗo hoɗata koɗo woɗɗi, njiɗaa subaka fof dawde toon ngartaa aɗa tampi, kadi subaka fof galle ɓabbitoo dawa gese tawa so ɓe njahii joomum en ndema lowel tan. Laabudda yimɓe ƴeewa no liggotrtoo nii ɗum waawa nawrude ndema kaa e ngaynaaka kaa yeeso,leydii ndii ina yiɗi kosam, min mbiyii yo laamu nguu darano ɗum, minen min mbiyi ko yoo "agence" waɗe tawa topitii ko holi no kosam ɗam feewnirtee nih, ɓayde gummiiɗo kala waɗa agence, kala ko faati e kosam tawa eɓe miijo ɗum, eɓe ndewa heen tawa laamu nguu ini waasa heen koporeeje keewde ko faati e oon fannu. Min mbiyi yo laamu nguu faam ko "sam" waylata ko heddii koo fof. Ine jeyaa heen kadi faynude jawdi ndii e waawnude nay ɗii e jibinirgol (insemination articielle), ko lorde huudooji haa jawdi ndii daña ko ñami,ndaña ko yari, tawa jawdi tampataa. Ngaal gollorgal maa toppitoo no yimɓe ɓee ndañri ngaluuji, ma ngal toppito kadi no kosam ɗam yiiyirtee.

Min ƴeewi, min tawii jaagorgal ngal darnata tan ko ebbooje tawa ngalu nguu heewataa, kono so a waɗii "agence" laamu nguu maa naatnu heen junngo mum, wallidii ɓe ɓee ma naatnu  heen juuɗe mumen hono no saed en nih. Min kaali, min mbiyi yo min ƴeew cellal jawdi ndii, so jawdi ndii sellaani, hay so a dañi, njiyaa jawdi ndii ina yooɗi tawa ndi sellaani e ndi wonndi e rewam ɗum so ittaaka a waawata yeeyoyde ndi, ko ɗoo tan e Senegaal ndi haaɗata. Min mbiyii yo min ƴeew e koye amen minen weterineen ɓee no min mballirta laamu nguu e safrude ɗeen caɗeele, ko aynaaɓe ɓee njogantoo koye mum, laamu nguu ara wallita ɗumen, sabu ɗuum ngaynaaka ko gollal  keewngal faggudu, neddo fof ina foti ƴeewde no gollal mum yahriri yeeso, holi ko potɗaa waɗde heen.

So tawii ko ŋeesde jawdii ndii, a naatnat heen junngo maa so ɓurtii doole maa ko ndeen laamu wiyetee yoo ar naatna heen junngo mum, so tawii ko rafi laamu heño ñifa ɗum,ɗum ɗoo minen min ko so tawii min ngalaa feere geɗe ɗee lohat, so a ƴeewii won rafi arnoo ɗoo e nder leydii ndii, min ndarii heen haa wiyaa rafi ciññel jawdi, Alla daɗndii heen Senegaal, won rafi goɗɗo mo yiitinaaki no feewi, warataa so arii e jawdi ndii, ndi seɗoto, ndi ronka fayde e ɓireede, ko oon rafi hadata leydi Senegaal nawde jawdi caggal leydi, ko oo ɗoon rafi haɗi min ɗanaade e oo ɗo sahaa sabu so iwaani ɗoo e Senegal ko ɗum saabii min mbiyi ko minen fof ko yo min mbaɗdu junngo e faandu, min liggodoo haa ngaynaaka kaa ɓamtoo, min njeewtidii e huttooɓe to labatuwaaruuji ɗii, so jawdii ndii hirsaama, huttaama teewu nguu yo ƴeew to mooftatee ɗo hade wooda ko raaɓi ɗum, min naatandirde e buuseeji, sabu caɗeel ɗee ko hono jawdi ndii yeeyirtee nih,
njiyaa neɗɗo ina jogii jawdi haa heewi tawa ko seeda tan yeeyetee heen ko heddi koo reene feewnee haa yooɗa ndi wona ɗoon haa ndi naywa ndi maaya. Hay leɗɗe cafrorɗe jawdii ndii ina foti rewde laawol sabu weterineer kala ko njeeyɗaa aɗa foti ittude heen pursentaas tawa naatnetee ko e kees, so yahii haa renndii oon kaaliis ina waawi naftoreede goɗɗum (tawa yimɓe fof ina mbaawa liggodaade, tawa ngaynaaka kaa ina yahra yeeso, tawa hade laamu arde yimɓe ɓee ina mbaawi waɗande koye mum huunde. So mi rokki yeru dowla Beresil, aynaaɓe ɓee nde ndentini doole mum ko ina wona duuɓi noogaas tan jooni ɓe njogii ko isinaaji, ɓe njogoo ko universiteeruuji kamɓe mballata laamu nguu, sabu ko woni e  ngaynaaka kaa tan so yaltinaama tan gooto fof maa heƴ heen, maa gaynaako oo heƴ heen, maa weterineen oo heƴ heen, maa laamu nguu heƴ.

E tonngol ɗii ɗoo miijooji e peeje so njuɓɓinaama haa feewi gooto fof maa yiyto heen hoore mum. Ko ɗuum wonnoo ɗii ɗoo ñalwmaaji teddiniranooɗi ngaynaaka toon to Cees.

PULAAGU.COM: Doktoor Abuu Tuure, Hol konngol maa cakkitiingol?

DR ABUU TUURE: Konngol am cakkitiingol ko: yettude onon jaayndiyankooɓe pulaagu.com e darnde ndari ɗon ngam wallude ɗemngal ngal e leñol ngol, ko geno jogii njoɓdi yoo yoɓ on, kadi e yettude banndiraaɓe men aynaaɓe, arnooɓe tawtoreede ñalawmaaji ɗii, ko heddii heen koo, kala e golle amen maa min noddu on heen, ngaron tawtoreede haa mbaawon saaktude ɗum no haanirta nih on njaraaraama!

Umar Barka Baal pulaagu.com, Senegal

* * * * *Reentino e tummbitagol binndanɗe jaltooje e lowre Pulaagu.com * * * * *

no_copying_sm.jpgJeyi ndee windande ko Pulaagu.com. Nokkude nde walla eggin'de nde e lowre wonnde caggal yamiroore winndaande Pulaagu.com ena haɗaa. Kala cokluɗo ɓamtude binndanɗe amen e jaaynde, lowre walla rajo ena foti jokkondirde e Pulaagu.com ɗaɓɓude yamiroore. Kala ɗo winndannde Pulaagu.com ɓamtaa, ena waɗɗii joom mum siifde innde e ñiiɓirde lowre ndee kañum e innde binnduɗo oo. Waasde ɗooftaade ɗee-ɗoo kuule ko tooñaŋngee e waasde teddinde gollantooɓe pulaar. Oɗon toraa faamamuuya.


HELLO AMEN E FACEBOOK - Yantu e yiɗɓe Pulaagu.com to Facebook!

Niiwto ngol-ɗoo dokkol QR ngam yahde to hello Pulaagu e FACEOOK!
Scannez le code QR ci-dessous pour aller sur notre page FACEBOOK!

.::| GIƊO PULAAR - WALLU PULAAGU/ DONATE TO PULAAGU / AIDEZ NOUS! ||::..

Aidez-nous à mieux défendre le Pulaar en faisant un don...Mballee-min e koppore ngam ƴellitde Pulaar...






ON NJAARAAMA FULƁE...


   
Citer cet article sur votre site
Favoris
Imprimer
Envoyer à un ami
Articles similaires
Enregistrer sur del.icio.us

Tags : élevage, agriculture, paysans, santé animale, vétérinaire, docteur mamadou touré


Commentaires utilisateurs  Fil RSS des commentaires
 

Evaluation utilisateurs

   (0 vote)

 

Affiche 1 de 1 commentaires

Miijo am

Ecrit par: welainnde (Invit ) le 13-11-2010 22:51

A jaraama Seydi Tuure.So ALLA a haali ko nafataa.Aduna wayliima, ngaynaaka ne, ina foti waylaade. 
On njarama Pulaagu.com

 

» Signaler ce commentaire l'administrateur

Affiche 1 de 1 commentaires



Ajouter votre commentaire
Nom
E-mail
Titre  
 
Commentaire
 
Caractres restant: 2000
   m'avertir par mail si ce commentaire est suivi
  Veuillez rpondre la question:
SR4         3I8      
8      O      X   OOT
LAT   THS     T      
  I    1      Q   W5Y
Y24           N      
   
   



mXcomment 1.0.7 © 2007-2017 - visualclinic.fr
License Creative Commons - Some rights reserved