NGAAWTO-ƊEE >> ..::|||| FIREFOX ||||::..

Yiylo.....Recherche

.::|| PODCASTS ||::..

Kassataya.com - Haala Yontii

.:|JAKKAA FULƁE|:. Inscription Jakkaa


JAKKAA FULƁE

* Ena waɗɗii








...:::|||SEŊORDE|||:::... Connexion


Huutoro innde maa walla waccoore maa ngam seŋaade e lowre ndee. So a alaa konte, aɗa waawi winnditaade.


Hay gooto seŋaaki

2048 winnditiiɓe
0 Hannde
0 Ndee yontere
174 Nduu lewru
Cakkitiiɗo: elhadj

Widewooji maantaaɗi..



Lowe Fulɓe e geese

Onon dariiɓe dadiiɓe ngam tabitinde pulaar e geese, oɗon njettaa njettoor mo alaa ɗo haaɗi! Ɓeydee darnde, yo Alla hokku-on nguurndam haa kaaɓon!


SENEGAAL: Ceerno Siidi Moktaar Mbakke ganndiraaɗo Siriiñ Seek Mati Leey wonti kalifa Muriid'en e l Convertir en PDF Version imprimable Suggérer par mail
Dernière mise à jour : ( 01-07-2010 )
 

Ecrit par AMADOU NDIAYE Zorro, le 01-07-2010 22:29

Pages vues : 7140    

Publié dans : Les News, Diina


Image

C
aggal duuɓi ɗiɗi e jappeere Kalifaagal laawol muridi, Siriñ Seek Mohammadu Lamiin Baara Mbakke, kalifa Jeneaal laawol ngol hootii e Joom mum, ñande alarba maayirɗe lewru korse 2010, to Tuubaa Mbakke, tawi omo yahratnoo e duuɓi capanɗe jeetati e joyi (85).
“Siriñ Siidi Moktaar Mbakke lollirɗo Siriñ Seek Mati Leey lomtiima denɗi mum Mohammadu Lamiin Baara Mbakke e jappeere kalifaagal”:
Ñande alarba jofi alkamiisa, senegaalnaaɓe haa teeŋti noon e almudɓe jeyaaɓe e laawol Muridi en pindi ko e kabaaru jam gondaaɗo, mettuɗo, so habreede sankaare Kalifa maɓɓe, Siriñ Mohammadu Lamiin Baara Mbakke, lomtinooɗo Siriñ Saaliwu Mbakke nde sankii e hitaande 2008.

Lomtii mo hannde e kalifaagal ngal ko gorko biyeteeɗo Siriñ Siidi Moktaar Mbakke ganndiraaɗo Siriñ Seek Mati Leey Mbakke. O ɗo Halifa jooɗiiɗo e jappeere nde, ko taani mum Seek Aamadu Bammba Mbakke “Khaadimu Rasuulu, ko kanko kadi wiyanoo so tawii Mohammadu Lamiin Baara Mbakke wirniima ko kanko heɓtata araaraayi laawol ngol.
Holi gonɗo Sirñ Seek Mati Leey Kalifa Jeneraal Muridi?:
Seek Siidi Moktaar Mbakke ganndiraaɗo Siriiñ Seek Mati Leey, jibinaa ko e hitaande 1924, to Mbakke Kajoor, wuro ngo baaba makko, Siriñ Baara Ibnu Kaadimu Rasuulu, heewnoo joñtaade ngam jannginde Quraana.

Image
Ceerno Seek Mati Ley, kalifa lomtiiɗo oo.

Kalifa jooni o, ko neɗɗo korsinɗo Mbakke Kajoor wuro ngo o jibinaa ngo no feewi; sabu wuro ngo e ho’re mum siiñti ɗum ko Maam Moor Anta Sali Mbakke (1888), baaba mum Seek Aamadu Bammba fonndatoor laawol “Muridiyya” e Senegaal. Ko ɗoon o heewnoo jannginde, kadi nde tawnoo ko ñaawiyanke ko ɗoon o taƴa sariyaaji hakkunde juulɓe ɓe. Siriñ Seek Mati Leey, nde tawnoo ko alliyanke mahii ɗoon duɗe njanngu haa keewi,yanti heen hitaande fof nde Allah omo nawa juulɓe heewɓe hijjoore suudu Kaaba. Eɗen mbiya mo yo o jogoro jam, o ɓuri heddiiɓe ɓe juutde balɗe. Mbakke Kajoor ko wuro alliyankeewo waɗngo maantoode, sabu e wi’de harbiyankooɓe laawol ngol ko ɗoon Seek Aamadu Bammba Kaadimu Rasuulu darinoo hucciti fuɗnaange, ñaagii Joomiraaɗo yoo rokku laawol loosde e laabi portiiɗi, waɗa almudɓe maggol yimɓe hulɓe Allah e ɗoftiiɓe haala Nulaaɗo makko (MJK).
Ellee, oon duwaawu mo o waɗnoo sooyaani, sabu ñande fof laawol ngol ina ɓeydoo heewde almudɓe e nder Senegaal haa heɓi hakkunde leyɗeele.
“Kalifaaɓe Muridiyankooɓe walla mbiyen Galle Seek Aamadu Bammba Kaadimu Rasuulu”:
Eɗen nganndi walla tawa en nanii ina haalee wonde ko Seek Aamadu Bammba woni “fonndatoor” laawol muridiyya ɓurngol heewde almudɓe e nder Senegaal, rewi heen tijjaaniyankooɓe.  Oon ɗoon gorko alliyanke mo waliyaagal mum seedaa e winndere nde ari e aduna he ko hakkunde 1850 e 1853, baaba makko wiyetee ko Maam Moor Anta Sali Mbakke, neene makko ko fuutanke jeyaa ko cuuɗi men Golleera Lawu wiyetee ko Maam Jaara Buso. Kaadimu Rasuulu fonndatoor laawol ngol ruttii e Joom mum ko ñalnde 19 lewru morso 1927, to Tuubaa Mbakke.
 Nde Aamadu Bammba Bah wirninoo e ndeen hitaande batu suuɗnde, keñoraangu noddaa ñalnde 25 lewru morso 1927.  Ginol golle nguun batu fiɓinoo maa wonnoo ko yiɗde toɗɗaade lomto “Kaadimu Rasuulu”.
Yimɓe ngu fof hakkillaaji mumen kawri ko yoo ɓiyiiko afo gorko o, lomto mo e jappeere nde, oon woni Seek Muhammadu Mustafaa Mbakke.
Ko oon adii wonde Kalifa Jeneraal Muridi ko e laamu makko mahngo wuro Tuubaa ngo fuɗɗaa haa teeŋti noon e Jumaa mawɗo o, hay sinno ko baaba makko “Kaadimu Rasuulu” ɓulninoo miijo ngo e hitaande 1926.
Won heɓɓe wi’de nii ko Baaba makko Aamadu Bammba Bah holliino mo ɗo Jumaa o foti daraade ko nde ina yaha Gaboo e hitaande 1895.
Kalifa ɗimmo laawol ngol wiyetee ko Seek Muhammadu Fadiilu Mbakke, o ari e aduna ko ñalnde 27 lewru morso e 1886 to Tuubaa hawrata ko e lewru wiyeteendu rajaab 1306 caggal fergo Nulaaɗo. Ko oon kalifa Allah rokki wune wortaade Jumaa Tuubaa o, o waɗti juuleede ko ñalnde 7 lewru Suweŋ 1963.
Ina teskaa ko laamu walla kalifaagal makko ɓuri juutde balɗe sabu o fiilaa lefol kalifa ngol ko e hitaande 1945 haa heɓi 1968 maa en taw kalifaagal makko duumiima duuɓi noogaas e tati (23).
Kalifa Jeneraal tataɓo,  wiyetee ko Seek Abdul-Lahaad Mbakke, o jibinaa ko e hitaande 1914 to Jurbel, ko kanko yaajtini Jumaa o, ɗo ka bismotonoo ujunnaaje nayi (4 000) juulɗo haa ka waɗti jaɓɓaade ujunnaaje jeegom (6 000) jiyaaɗo Allah, ko kanko kadi sosi suudu deftirdu walla mbiyen “biibiliyotek” baɗoowo fotde teemedere e capanɗe jeeɗiɗi ujunere (170 OOO) deftere tawa ko e fannuuji ganndal keewɗi kadi certuɗi.
E kalifaagal makko Seek Abdu Lahad Mbakke asii boyli ndiyam keewɗi ngam haɓaade ŋakkere diƴƴe e nder diiwaan o. Ko kanko mahi duɗal jaaɓi haaɗtirde, “iniwersitee” arab e nder wuro Tuubaa ngo tawa ngal ɗoon duɗal toowngal ina bismoo ko ina abboo e ujunnaaje joyi (5000) almuudo janngoowo ko Allah e Nulaaɗo mum kaali.
Kalifa nayaɓo wiyetee ko: Seek Abdul Haadiri Mbakke ko o Halifa ceertuɗo e kalifaaɓe ɓennuɓe ɓe, sabu seedtaama e makko huɓindaade walla dolde Quraana e sariya, nguurndam makko fof, o waɗnoo ɗum ko e dewal Allah, kadi hare makko ɓurnde mawnude nde ko juulɓe to ngoni fof yoo njiydu neene e baaba ngona, fiɓnde wo’tere mbele maa kule, kersee ngittanee geɗal.
E wi’de wallifiiɓe huunde e nguurndam makko ɓe Seek Abdul Haadiri Mbakke wuurii haa maayi ina janngina Quraana.
Kalifa njoyaɓo o, senegaalnaaɓe heewɓe hay sinno njeyaaka e laawol ngol ina nganndi mo sabu ɓooyaani ko ruttii e Joom makko o noddirtee ko Siriñ Saaliwu Mbakke ko konko sakkitii wonde kalifa e ɓiɓɓe Seek Aamadu Bammba. Ñande o wirnii fof hankadi ko keneeli taaniraaɓe potata wuttude e kalifaagal laawol Muridi’en to Tuubaa. Kanko e ho’re makko, o ari e aduna ko e hitaande 1915, ko kanko heɓi jokkitde mahngo duɗal jaaɓi haaɗtirde ngal kalifa Seek Abdul Lahaad Mbakke fuɗɗinoo e sahnga halifaagal mum, ko kanko Siriñ Saaliwu haa jooni taƴi lowre nde 11000 galle, o weeɗi (rokki) ɗum kala almuudo laawol ngol jiɗɗo hoɗde ɗoon e wuro Tuubaa.
Ko wonaa ɗum ko, Siriñ Seek Saaliwu Mbakke e nguurndam heewɓe ina ñuumbotonoo maa ina ñohetenoo wonde ko kanko ɓuri yaɓɓude e felo baaba makko Aamadu Bammba “Kaadimu Rasuulu” gila e dewal Allah haa heɓi njanngu sukaaɓe e gollanaade renndo ngo wuuri ngo. E nder golle makko renndoyankooje, lowre maa ngesa Helkoom ba ina sikkaa yonii yeru ɓamtaare duumiinde, sabu hannde o ɗoon wontii nokku ƴoogirɗo ganndal kadi ngesa ba ina jeyaa e wirngooji fagguyankooji ɓurɗi tammbaade leydi Senegaal.
Siriñ Seek Saaliwu Mbakke kalifa cakkitiiɗo galle baaba mum hooti e joom mum ko e hitaande 2008, ko nii woni o udditani taaniraaɓe damal no njettorii jappeere nde.
Taaniraaɗo gadiiɗo lomtaade ko cankiiɗo o, hono Muhammadu Lamiin Baara Mbakke.
keneeli Lomtogol maa yonta Taaniraaɓe nguttii e Kalifaagal Laawol Muridiyya:
Keneeli lomtagol maa yonta taaniraaɓe nguttii e halifaagal galle seek Amadu Bammba “Haadimu Rasuulu” fonndatoor laawol muridiyya. Ndeen Allah nodditii Seek Siriñ Saaliwu Mbakke e hitaande 2008, tawi ina yahra e duuɓi 92, lomtii mo ko Siriñ Seek Muhammadu Lamiin Baara Mbakke taani mum Aamaadu Bammab Mbakke.
Sabu ina anndaa ko Siriñ Saaliwu Mbakke go’to heddinoo e ɓiɓɓe fonndatoor laawol ngol e gila ngol hettaa e 1885, ko jooni taaniraaɓe makko puɗɗotoo jolde maa leewaade e dingiral halifaagal ngal. Seek Muhammadu Lamiin Baara Mbakke kootɗo hannde to sayre goonga ko gollotooɗo mo tampataa, moƴƴo, baawɗo yanaade mo woni kala, deeƴɗo hakkille, baaba makko wiyetee ko Sokna Kari sal, o jibinaa ko e 1925 to Tuubaa Mbakke.
Gargol makko e halifaagal (jappeere), eɗen mbaawi wi’de waɗiino peeñɗi e nder laawol ngol, sabu e hitaande 2000, o heɓiino fartaŋŋe hooleede o lomtii baaba makko Siriñ Moodu Buso jeŋ e halifaagal to galle baaba mum biyeteeɗo Seek Muhammadu Faadel.
So tawii ɓiyiiko afo Siriñ Fallu Mbakke woniino Halifa galle Seek Aamadu Bammba, ɗoon ina foti teskeede maa maanteede. E wi’noode fannuyankooɓe laawol ngol so tawii Muhammadu Lamiin Baara Mbakke Halifa Jeneraal jooni o hootii e Joom, ɓesngu galle Seek Aamadu Bammba maa jooɗoo duuɓi tawa artaani e Kalifaagal ngal e wi’de annduɓe galle o so tawii jooɗiiɗo walla Halifa jooni hono Muhammadu Lamiin Baara Mbakke maayii ko Siriñ Seek Mati Ley ɓiyi Tokara mum Kalifa jooni lomtotoo e jooɗorde nde, so oon ɓennii lomata yolnde ko Siriñ Muntagaa Mbakke Ibnu Siriñ Basiiru Mbakke, rewa heen Siriñ Sey Mbakke Ibnu siriñ Sooyubu Mbakke.
So ndeen wempeƴere ɓennii maa worlannde nde artu e ɓiyi Siriñ Bara Ibnu Seek Aamadu Bammba.
So tawii o ɗo Halifa taani mum Aamadu Bammba yanii maa taaniraaɓe makko heewɓe piile lefol ngol tawa baabiraaɓe mu’en nguurii haa maayii tawa meeɗaani fiileede hay go’tol gila laawol ngol sosaa haa jooni.
(Iwdi yeewtere “Hiirde Fulɓe” Feebariyee 2009 RTB/Gabon).
En njettii Allah, en njettii jibnaaɗo men Ndonngo Ndaw Ho’reejo Daayira Haadimu Rasuulu ɗo e PoorJenti wuro laamorgo fagguduyankeewo leydi Gaboo.
Sabu ko kanko waɗli en e duttorɗe keewɗe pa’tuɗe e halifaagal galle Seek Aamadu Bammba “Haadimu Rasuulu”. En njettii njettoor guurɗo waɗlidiiɓe men “Hiirde Fulɓe” musidɓe men Mammadu Saalif Mbaay to Neere Waalo e Alhajji Seek Umaar Kah lollirɗo Baaba Aadama to Añam Siwol sabu ko cagataagal, pellital e cuusal maɓɓe addani en heɓde yeewtere Pulaagu e yeewtoore Fulɓe nder Rajo ngo.

Aamadu Njaay Zorro Jaayndiyanke Pulaagu.Com/Gabon

* * * * *Reentino e tummbitagol binndanɗe jaltooje e lowre Pulaagu.com * * * * *

no_copying_sm.jpgJeyi ndee windande ko Pulaagu.com. Nokkude nde walla eggin'de nde e lowre wonnde caggal yamiroore winndaande Pulaagu.com ena haɗaa. Kala cokluɗo ɓamtude binndanɗe amen e jaaynde, lowre walla rajo ena foti jokkondirde e Pulaagu.com ɗaɓɓude yamiroore. Kala ɗo winndannde Pulaagu.com ɓamtaa, ena waɗɗii joom mum siifde innde e ñiiɓirde lowre ndee kañum e innde binnduɗo oo. Waasde ɗooftaade ɗee-ɗoo kuule ko tooñaŋngee e waasde teddinde gollantooɓe pulaar. Oɗon toraa faamamuuya.


HELLO AMEN E FACEBOOK - Yantu e yiɗɓe Pulaagu.com to Facebook!

Niiwto ngol-ɗoo dokkol QR ngam yahde to hello Pulaagu e FACEOOK!
Scannez le code QR ci-dessous pour aller sur notre page FACEBOOK!

.::| GIƊO PULAAR - WALLU PULAAGU/ DONATE TO PULAAGU / AIDEZ NOUS! ||::..

Aidez-nous à mieux défendre le Pulaar en faisant un don...Mballee-min e koppore ngam ƴellitde Pulaar...






ON NJAARAAMA FULƁE...


   
Citer cet article sur votre site
Favoris
Imprimer
Envoyer à un ami
Articles similaires
Enregistrer sur del.icio.us

Tags : serigne bara mbacké, cheikh maty ley, mouride, touba, ahmadou bamba


Commentaires utilisateurs  Fil RSS des commentaires
 

Evaluation utilisateurs

   (0 vote)

 


Ajouter votre commentaire
Nom
E-mail
Titre  
 
Commentaire
 
Caractres restant: 2000
   m'avertir par mail si ce commentaire est suivi
  Veuillez rpondre la question:
H7G         GU5      
9      D    P M   34N
GFI   D3Q   92L      
S C    I    O Q   MTO
2J4         WNS      
   
   

Aucun commentaire post



mXcomment 1.0.7 © 2007-2017 - visualclinic.fr
License Creative Commons - Some rights reserved
< Précédent   Suivant >

FACEBOOKNAAƁE ♥ ♥ ♥ YIƊƁE ♥ ♥ ♥ ♥PULAAGU.COM♥