NGAAWTO-ƊEE >> ..::|||| FIREFOX ||||::..

Yiylo.....Recherche

.::|| PODCASTS ||::..

Kassataya.com - Haala Yontii

.:|JAKKAA FULƁE|:. Inscription Jakkaa


JAKKAA FULƁE

* Ena waɗɗii








...:::|||SEŊORDE|||:::... Connexion


Huutoro innde maa walla waccoore maa ngam seŋaade e lowre ndee. So a alaa konte, aɗa waawi winnditaade.


Lowe Fulɓe e geese

Onon dariiɓe dadiiɓe ngam tabitinde pulaar e geese, oɗon njettaa njettoor mo alaa ɗo haaɗi! Ɓeydee darnde, yo Alla hokku-on nguurndam haa kaaɓon!


YONTERE AMG: Golle Aamadu Maalik e ƴellitaare ɗemɗe ngenndiije, teeŋti e pulaar Convertir en PDF Version imprimable Suggérer par mail
Dernière mise à jour : ( 25-05-2011 )
 

Ecrit par GEƊAA SILLAA, le 28-05-2010 16:36

Pages vues : 13696    

Publié dans : Les News, Amadou Malick Gaye


Aamadu Maalik Gay
Aamadu Maalik Gay

Aamadu Maalik fuɗɗinooma ligganaade pulaar gila omo woni Farayse.; nde tawnoo to Farayse too, omo gollatnoo e wiɗto ɗemɗe Afriknaaje. Ndeen o wonnoo ko e Kawtal Ɓaleeɓe Janngooɓe to Farayse. O golliima e ndeen fedde golle tiiɗɗe no feewi. Golle ndeen fedde ɓuri yaajde ko e hitaande 1950. Goomuuji ɗiɗi cosanooma e mayre ngam wiɗtude e janngo ɗemɗe men. Aamadu Maalik golliima e heen goomu gooto.

E hitaande 1958 nde o arti, o wi’i ko janngen ɗemɗe men. Ko pulaar adii ɗemɗe ɗee fof janngeede e nder Senegaal. Ɗemɗe keddiiɗe ɗee tuugnii ko e limto pulaar ngam sosde limtooji mum en. Ko goonga nih o daroraaki yo o yoɓe, o daraninoo tan ko yo ɗemngal pulaar jannge, yo winnde, ɗo gooto fof woni, waawa yooltude heen hujjaaji mum e haajuuji mum.

Nde o woni Ndar e hitaande 1958, o wi’i yo fulɓe janngatnooɓe to Ndar ɓee mbaɗ goomu jaŋde pulaar. Nde nguun goomu tafaa, ko kanngu jibini Fedde Sukaaɓe Haalpulaar en e hitaande 1960. Ko Ahmadu kadi wonnoo ɓernde fedde ndee. Muujiiba fedde ndee wonnoo ko:
- rentinde Haal pulaar en e fedde wootere,
- so ɓe ndenndii, ɓe ceerta e geɗe keewɗe ɗe nafataa ɓe,
- so ɗuum ɓennii, ɓe ndokkee hakkilantaagal laaɓtungal e ko jamaanu oo sokliri ɓe koo: toppitaade kiram e ɓamtaare leñol ngol.
E ɗeen jaale, daabaa ɓurnooɗo mawnude oo ko wuurtinde ɗemngal mum. Ngal ɗoo gollal e oo faamaamuya weeɓaani faamde ñallunge hannde.
Ko ndeen fedde adii yaltinde deftere fuɗɗorde pulaar; ko ndeen fedde jibini Fedde Ɓamtoore Pulaar Senegaal e hitaande 1963.
Eɗen nganndi Fedde Ɓamtaare pulaar Senegaal sosaa ko e hitaande 1963, kono nde heɓtinaa ko e hitaande 1964.
Aamadu Maalik kadi ardiima Fedde Ɓamtaare Pulaar. Omo jeyaa e sosɓe alkule pulaar ɗee; tee ɓe puɗɗiima heen gila Farayse, sabu caɗeele Aamadu e Seeŋoor nii saɓii ɗum ko Seeŋoor janngintunooɓe to Farayse too pulaar. So Seeŋoor bonnii, o waɗa ɗum e laawol, Seeŋoor noon sekana mo heen.
No mbi’no-maa-mi naane nih, nde Gay Ahmadu Maalik ummitii Farayse arti ɗoo e Senegaal, o adii ko renndinde jannguɓe e haralleeɓe ɗoo e leydi ndii, hirantunooɓe pulaar ngam sosde Fedde Ɓamtoore Pulaar. Ndeen fedde ndee sosaama ko bi’etenooɗo Mammadu Yahyaa Jaw ardinoo nde; nde o yawti Aamadu Maalik Gay rewi e makko hade Mawɗo Siree Sal ardaade nde.
Tuma nde fedde ɓamtoore pulaar ndee sosetee, ko Aamadu salinoo ardaade e oon sahaa. O wi’ wonaa ko dañaa fof fawee e hoore gooto, yo goɗɗo totte, yimɓe ɓee kala mballa ɗum.
Aamadu Maalik Gay golle mum ɓurnoo yahrude ko to fannu wiɗto e miijtaade e njuɓɓudi binndol (Decrets) e jannginde leñol ngol.
Aamadu Maalik Gay ina anndunoo ɗemngal, ina humpitinoo binndol maggal, ko ɗuum waɗi o seertataano e yeddondirde e mawɗo leydi ndii ndeen (Lewopool Senngoor) nanngirnooɗo hoore mum ɗemɗiyaŋke.
Aamadu Maalik Gay liggiima e jamirooje laamu jowitiiɗe e pulaar:
- yamiroore 68 871 mo 24 Morso (Sulyee) 1968
- yamiroore 72 702 mo 16 Korse (suweŋ) 1972 timmitinnde yamiroore nde kaal-ɗen ndee dow (68 871). Ndee ɗoo ko kayre timmini binndol ɗemɗe jeegom ngenndi ɗee.
Mawɗo leydi ndii kañum e hoore mum heɓtinno tiiɗnaare e darnde goomu pulaar nguu e himme mum, ko ɗuum nih waɗi haa yamiroore pulaar ndee leeli yaltude sabu wiɗto luggiɗngo ngo goomu nguu waɗi heen.
Aamadu ina jeyanoo e ɓulnantonooɓe goomu nguu. Ngardiigu makko Fedde Ɓamtoore Pulaar, wallitii e hirjinde ɓamtaare ɗemngal pulaar e ɗemɗe ngenndiije goɗɗe e nder leydi men.
Ɗo ɗemɗe ngenndiije ɗee keɓi e Afrik ɗoo, Aamadu Maalik ene jeyanoo e fuɗɗunooɓe yo ɗe njannge.
Kala yimɓe haɓetenooɓe yo Afrik heɓ hoore mum, omo jeyanoo e ɓeen: Dawid Joob, Seeŋoor, Emee Seseer, ekn.
O yiɗnoo ko yo demoowo anndu ko aawata e ngesa mum; yo gaynaako faam, hol nde foti safrude nagge mum, walla ko nge haani durde; yo gawoowo e nder laana mum waaw hiisaade tawa huutoraaki kurus, caggal nde yeeyi liɗɗi mum, soodi heen bobiñ garaaji; annda ko heddoraa.
Aamadu miijinoo ko gooto fof yo waawan hoore mum, yo janngu, kadi yo huutoro jaŋde ndee.
So en ngartii e darnde Aamadu Maalik Gay e ɓamtaare pulaar ko o darinooɗo no feewi. Murtuɗo Joob wi’i ko e dow miijo Ahmadu Maalik Gay abajada pulaar winndaa; sabu oɗon nana alkule Mbaañ. Kamɓe Haal pulaar en jannguɓe ɓee, yiɗnooɓe leñol ngol, nde ɓe njiɗi ɓamtude ɗemngal ngal, ɓe noddondiri ko Mbaañ. Ɓe nanondiri toon e alkule gadiiɗe ɗowde binndol pulaar. Ko ɗuum waɗi aɗe mbi’ee alkule Mbaañ. Nde ɓe njiɗnoo ɗum waɗde, gardinooɗo Muritani hono Moktaar Wul Daddaa jaɓaano, ɓe kolliti Mammadu jah gardinooɗo jaagorɗe ɗoo e Senegaal, kañum ne salii.
Ko fuutaŋkooɓe ɓee pelliti, mbaɗi ɗum sabu korsa e hoolaare ɓe njogii e Aamadu en.
Heewɓe kadi nganndaa hannde ɗo galle Aamadu Maalik Gay ɗoo “Santaar Bop” ko ɗoon adii wonde jooɗorde Fedde Ɓamtoore Pulaar.
Ko Aamadu Maalik Gay darii haa Fedde Ɓamtoore Pulaar dañi yeewtere e rajo Senegaal.

Image

Golle e jaŋde Aamadu Maalik

No Aamadu woniri nih kimmirɗo e jaŋde e heblo, ko noon o holliri mbaawka makko, darnde, semmbe e nuunɗal makko e denndaangal golle o halfina noo. To baŋnge jaŋde:
- Bakkaaloreyaa “Baccalauréat C Math-Elém.” to duɗal bi’eteengal Federba to Ndar e hitaande 1951;
- Seedamfaagu jaŋde sariya gannndiraaɗo “Lisaas en droits” to duɗal gootal e duɗe jaaɓi haaɗtirde “Facultés de Droit” Pari e hitaande 1955.
- O jeyaama e suɓtaaɓe e kawgel A “naatirde” duɗal toowngal Farayse (Ecole Nationale France d’Outre-Mer “ENFOM” keblowal haralleeɓe ɗowgol golle laamu e hitaande 1955.
- O tabitinii golle e jaŋde makko e ngaal duɗal to leydi Dawomee, ngontundi hannde Benee.
- O heɓii “Lisaas” makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde farayse bi’eteengal Sorbon e hitaande 1957.
- O heɓii e hitaande 1958 berwe makko e duɗal “ENFOM”.

To bannge golle:
O adii liggaade ko to leydi Muritani, to o wonnoo too:
- O wonii mawɗo “sarwiis statistik” e hitaande 1959;
- Jiiloowo golle jaagorgal kalfinaangal jaŋde e nehdi e hitaande 1960.

Nde o ummitii toon, o arti e leydi makko Senegaal, Aamadu wonii:
- Koolaaɗo kuuɓal “ETS Cheikh Sadibou Gassama” to Ndar 1961 haa 1962
- Karallo diisneteeɗo to ministeer kalfinaaɗo eɓɓo e 1963.
- Ardiima ITA e 1964
- Karallo diisneteeɗo to ministeer jaagorgal kalfinaangal njulaagu (komerse) e 1965.
- Karallo diisneteeɗo to ministeer toppitiiɗo ko woni gollondiral caggal leydi e 1968.
- Jiiloowo golle politik to ministeer men kalfinaaɗo caggal leydi e 1969.
- Karallo diisneteeɗo to “Cabinet” mawɗo leydi Senegaal e 1969
- Karallo diisneteeɗo to liggorgal (biro) gardiiɗo ministeeruuji Senegaal e hitaande 1970.
- Koolaaɗo kuuɓal to gollorgal kalfinaangal miijtaade e laabi faggudu e renndo “Conseil économique et social” e hitaande 1972.
- Hooreejo jiiloowo golle galle ballitoowo e ɓamtaare “Société auñiliaire du déɓeloppement” e hitaande 1974.
- Hooreejo, jiiloowo golle sarwiis toppitiiɗo koɗorle e Senegaal bi’eteeɗo Sikap “SICAP” e hitaande 1978.
- Jiiloowo golle galle pinal Afriknaaɓe “Institut culturel Africain” e hitaande 1984.
- Diisneteeɗo to ñaawirde toownde “Cour suprême” leydi Senegaal e hitaande 1987 haa nde o ruttii e joom makko.
- Aamadu Maalik wonii gardiiɗo Dental Nanngondiral e Ballondiral gila hitaande 1977.
- Ahmadu Maalik ardiima Fedde Ɓamtoore Pulaar
Kala annduɓe mo walla liggodiiɓe e makko, ceedtiima timmal oo gorko, darnde e pellital makko.
Allah hoddirii kala ɗo o rewnoo, o woppii ɗoon golle jeeɓeteeɗe.

Geɗaa Sillaa
PIP, NJum

Image

Image

* * * * *Reentino e tummbitagol binndanɗe jaltooje e lowre Pulaagu.com * * * * *

no_copying_sm.jpgJeyi ndee windande ko Pulaagu.com. Nokkude nde walla eggin'de nde e lowre wonnde caggal yamiroore winndaande Pulaagu.com ena haɗaa. Kala cokluɗo ɓamtude binndanɗe amen e jaaynde, lowre walla rajo ena foti jokkondirde e Pulaagu.com ɗaɓɓude yamiroore. Kala ɗo winndannde Pulaagu.com ɓamtaa, ena waɗɗii joom mum siifde innde e ñiiɓirde lowre ndee kañum e innde binnduɗo oo. Waasde ɗooftaade ɗee-ɗoo kuule ko tooñaŋngee e waasde teddinde gollantooɓe pulaar. Oɗon toraa faamamuuya.


HELLO AMEN E FACEBOOK - Yantu e yiɗɓe Pulaagu.com to Facebook!

Niiwto ngol-ɗoo dokkol QR ngam yahde to hello Pulaagu e FACEOOK!
Scannez le code QR ci-dessous pour aller sur notre page FACEBOOK!


   
Citer cet article sur votre site
Favoris
Imprimer
Envoyer à un ami
Articles similaires
Enregistrer sur del.icio.us

Tags : amadou malick gaye, pulaar, langues nationales, renaissance du pulaar, projet pip, centre bopp, dounghel


Commentaires utilisateurs  Fil RSS des commentaires
 

Evaluation utilisateurs

   (0 vote)

 

Affiche 2 de 2 commentaires

Gorko duungel

Ecrit par: ALIW KONTEE (Invit ) le 29-05-2010 15:42

A jaaraama Geɗaa sillaa,saa tampaani winndude ko naftata leñol ngol,ngam dartude golle oo jaambaaro;mo golle mum naftoraa e nguurndam,warñeende muuɗum ferani leñol fulɓe laawol ɓamtaare,sahaa nde wirnii gite yimmɓe.Min tampataa jaarnaadema,ngam koy jaŋngin'de leñol ngol ngonɗaa,to bannge nguurndam ceerno Aamadu maalik gay;gorko duundel.

 

» Signaler ce commentaire l'administrateur

Homage de malik gaye

Ecrit par: bougana (Invit ) le 17-06-2010 13:03

Vraiment c'est une trés bonne chose cette journéé de malik gaye.Je ne le connais pas personnellement,mais je sais qu'il est décedé à ndorboss.Donc je veux savoir ou on peut avoir des livres sur sa vie.

 

» Signaler ce commentaire l'administrateur

Affiche 2 de 2 commentaires



Ajouter votre commentaire
Nom
E-mail
Titre  
 
Commentaire
 
Caractres restant: 2000
   m'avertir par mail si ce commentaire est suivi
  Veuillez rpondre la question:
L7Q         8U6      
  I    W    B O   NAR
4XN   22H   85X      
Q      2    M T   J3U
AD3         NY9      
   
   



mXcomment 1.0.7 © 2007-2018 - visualclinic.fr
License Creative Commons - Some rights reserved
< Précédent   Suivant >

FACEBOOKNAAƁE ♥ ♥ ♥ YIƊƁE ♥ ♥ ♥ ♥PULAAGU.COM♥