Yimɓe Ngummiima jookli ɗii kala ngam tawtoreede ɗii ñaldi. Pulaagu ne nootitiima e ɗin ñaldi ngam siimtande kala juurnotoodo
lowre ndee mo dañaani hawrude e oo Ziyaara. Silkeeji 202 baɗaaɗi e hitaande ndee mbaawii duweede e oo ziyaara. Hilifaaɓe Diine, helifaaɓe aadaa, jaagorɗe, ardiiɓe diwanuuji keewdi ngarii e ɗii ñalɗi. Kadi ƴeftudo konngol fof ina hollira weltaare mum e almudaagu mum e galle Alhajji Mammadu lamin Bah. ciftinen ɗoo noon ko oon woni mo Ceerno Saydu Nuuru Taal wiynoo so tawii ko cirlidiiɗo yonii dum e Alhajji Mammadu Lamin Bah. Kadi e nguurndam Alhajji Mammadu Lamin Bah wiyino "Son tawii neɗɗo ƴeftii haaju mum, naatnii e Paate Galo haaju oo wontii e defaare Nulaaɗo (S-A-W)". Maa ɗii konngi caabo haa piren e demngal Pulaar ko winndaa e Alluwal Galle Ceerno Saydu Nuuru Bah to Paate Galo
- E weleede Alla, hikka ne, en kawrii ɗoo ngam mawninde duuɓi 26 ziyaara e kala hitaande yoo Allah ɓuuɓan Ceerno Mammadu Lamin Bah e gardagol hoodere besngu makko hono ceerno Saydu Nuuru Bah gardiiɗo fedde pinal daa'ira Alhajji Mammadu Lamin Bah.
Ko fartaŋnge wonande en jubbande-on e nguurndam e dokke nduu salndu diine. El haaj Mammadu Lamin Bah jeyaa ko e galle mawdo, o yiyi aduna ko e hitaande 1895 to Paate Galo. Ko o biy Saydu Sammba Njuga e Cillo Kummba Kaadum.
Baaba makko jeyaa ko e leñol fulbe uuruurbe ,firdaa e demngal arab "banu yaaruuba" . Neene makko ko e kolokonɓe Gede Wuro Sikke alaa inŋ yaltini Kolokaani to leydi Maali.
Ceerno Mammadu Lamin Bah winndanaa "Baa" ko e juuɗe jinnaaɗo mum Saydu Sammba Njuga to Marda Waalo. E kala sahaa ceerno ina ummotonoo Marda ara to neene mum koɗnooɗo Paate Galo. Ɗum hawranaano baabiraaɗo oo; won ñalawma nih haɓɓiimo e lekki ngam haɗde-mo arde e Paate Galo.
Waɗii ñalawma gooto baabiraaɗo oo riddi-mo haa e ŋoral maayo “ufnde "Lewre Jalo” o darii ngam jaanre tan sonndu weeyi e dow hoore makko yamirimo yoo taccu haa timmi laabi 5 ko ɓural tan wontanta-mo. O tacci e baawde Allah! Ɗiin laabi 5 ɗi sonndu ndu Rasuul Muhammadu ( S-A-W) nulnoo e makko, pirdaama hajjuuji makko 5. Waŋngoyaade-mo suudu kaaba ngam hawroyde e Nulaado (S-A-W).
Ndeen Baaba makko faamii won kaawisaaji o moofti jabri Allah heddii e hoddirooji. Halfini-mo kaaw makko Sammba Njabel ngam o jokkoya jaŋngde haa o reeni qur'aana tawa omo yaara e duubi 14.
Ngoofndam hoɗiima Alajji Mammadu Lamin Bah, o woofɗii duubi 5. Haa ñalnde o yiyi nulaaɗo e koyɗol jaggi e junngo makko wiymo “Ummo” ko ndeen Alhajji Mammadu Lamin Bah haftii waɗti yahde.
Gaa gaa njiilaw makko teeŋtungu to batte ganndal, Alhajji Mammadu Lamin Bah janngii Qur'aana e juuɗe seerembe heewbe ko wayno Mammadu Abdu Jah to Doɗel, ceerno Baaba Aminata Jah to Doɗel, Alfaa Mammadu Aaw to Waalalde e hitaande 1922. Omo yahdi e hoore heewnde ganndal tawi kadi ko hoore yuɓɓunde to ganndal qur'aana e diine ngam artude e wuro ngo o daasnoo mbootu makko.
O joofni tafsiir qur'aana ko e junngo mawniiko Alhaaj Haamiidu Saydu . Ɗanle makko jibinanii-mo gannde teeŋtude:ko wayi no ganndal ñaawooje, ganndal yimɓe ganndal faggudu, ganndal dawrugol ekn………. O fiilaa Alfaa ko e juude Ceerno Haamiidu Saydu to Nguuraali, o wonii cafroowo ŋanaa, ballo roofolɓe.O hebii seedanteeje keewde ko wayno:
-Khaliifatul laahi fi ardi hii -Khaliifatul nabiqadami nubwaati
-Khaliifatul sheikh tijjaani bi majiidi innayaati
O hebii haa hannde teddule ko wayno:
1-Daa iratul Muhammaadi yaati 2- Daa iratul ach –chariyaati
3-Daa iratul arsada anniyaati 4- Daa iratul falakiyyaati
5- Daa iratul dawratu nura niyaati 6- Daa iratuliqkaama siyaati
7- Daa iratul jaw haariyaati 8- Daa iratul haqqu.
Ceerno Alhajji Mammadu Lamiin Bah wonii tuugnorgal seerembe mawbe heewbe ko wayi no Alhajji ceerno Mammaa Aaw to Ceelaaw, ceerno Aadama Gay to Ñannga Edi. Ko gasataa noon alaa so wonaa laamu Allah. Alajji Mammadu Bah haalanii sehilaaɓe mum ñalawma mo jogori ruttaade e joomiiko ñalnde 15 lewru korka 1972 tawi omo yahraa e duuɓi 77. Ñalnde oon ñalawma, o yettii ndee Daande seekii weeyo ngam habrude nattugol ceerno. Teppe ndookani galle makko ngam laaɓtindoyaade ko firtotaako. Tuggi oon ñalawma El Haaj Mammadu Lamin Bah lelii ko to ɗo jumaa Paate Galo ɗoo.
DIINE
Ecrit par: ALIW KONTEE (Invit ) le 02-04-2010 12:59
» Signaler ce commentaire l'administrateur