Butu mawngu fedde leyɗeele Lislaamyaŋkooje gasii ñalnde Mawnde to Dakaar. Ena jeyanoo e dille batu ngu, wejo mawngo ngam hollirde defte Lislaam ɓooyɗe, walla binndi juŋngo e ñeeñal toɗɗingal diine men. E ngoon wejo, silaama waliyyu Alla Sayku Umar ena holliraa heen. Silaama oo, ko tuubakooɓe "ngujji" gila ko ɓooyi sabu ngal woni haa jooni ko to leydi Farayse.

Galle Ceerno Muntagaa hollii mette mum e silaama kaa naade Senegaal tawa wona kamɓe njaɓɓii ngal sabu ko kamɓe njeyi. Addi silaama kaa e Senegaal koo fedde tpooitiinde yuɓɓo batu leyɗeele Lislaamyaŋkooje ANOCI, e gardogol Kariim Waadd (ɓiyngel mawɗo leydi ndii Ablaay Waadd). Wiyaa ko ɓe njoɓii ko ena wona 100 milioŋ CFA ngam ittude-mo Farayse adda-mo e leydi ndii. Haa jooni mette Galle Taalɓe ko jawwndi njoɓaandi ndii ngam "luwde" ko woni jeyi maɓɓe.
Gila nde silaama kaa yaho Orop, feere fow waɗaama mbele e ngal arta e juuɗe Taalɓe.  Ceerno Madaani hollii wonde Galle oo woni ko e hebaade noddude Farayse sariya ngam heɓtude Silaama Umaral Fuutii'u. Ko e hitaande 1890 silaama kaa wujjaa caggal Yano konu Farayse yannoo e Sayku Umar e gardogol Kolonel Archinard. Ko ndeen deftordu (bibliothèque) Sayku Umar ñaayaa, defte nawaa haa laaɓi. E ndeen hare ɓiyngel Amadu Sayku ena wiyee Ablaay Taal dahaa nawaa Farayse. Ko too o woni haa o maayi. Ceerno Muntagaa haɓaa caggal duuɓi haa o artiraa e Senegaal ngam ubbeede e leydi makko.
Hay gooto waawaa Faamde hol no ko wayi no silaama Sayku Umar ardata e Senegaal tawa Galle Sayju Umaar tinaani, teddiniraaka. Kadi, hol ko haɗi laamu Senegaal ittude jawdi haɓee e nokkuuji ñaawirɗi mbele oo silaama ena arta e juuɗe joom mum'en?
Fulɓe fof ena poti daraade ngam heɓtude jeyi mum'en sabu oo Silaama waɗi hannde kisal men e waasde men nuskeede sabu hay gooto anndaa ko njogorno-ɗon wontude so Tuubakooɓe ndañiino sagooji mum'en

Kuɗol Ibraahiima SAAR

Tags : El Hadj Omar, Guerre sainte, exposition anoci, ifan, archinard

Evaluation utilisateurs

   (0 vote)

Affiche 7 de 7 commentaires